บ้านตีนผา

เป็นชุมชนชาวเขาเผ่าปกาเกอญอมีประชากรทั้งหมด 51 หลังคาเรือนตั้งอยู่ในพื้นที่ลุ่มนํ้าแม่อวม พื้นที่ป่าโดยรอบส่วนใหญ่เป็นป่าเบญจพรรณและป่าดิบเขา มีสภาพเป็นที่ลาดชันเชิงเขาด้านทิศตะวันตกติดกับป่าอนุรักษ์อุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์ซึ่งเป็นป่าต้นนํ้าปิงที่ไหลลงด้านอำเภอแม่แจ่มและหมู่บ้านยังมีพื้นที่ที่ติดกับแนวสันเขากิ่วแม่ปานซึ่งเป็นที่อยู่แหล่งเดียวของกวางผาสัตว์ป่าสงวนใกล้สูญพันธุ์

หมู่บ้านตีนผา ถือเป็นหมู่บ้านในพื้นที่กันชนรอยต่อของผืนป่าอนุรักษ์กับพื้นที่ทำกิน ซึ่งมีความเสี่ยงจะเปลี่ยนแปลงไปสู่การทำเกษตรเชิงเดี่ยวจากความเปลี่ยนแปลงของเศรษฐกิจและสังคมปัจจุบัน และแนวโน้มการขยายตัวของพื้นที่เกษตรเชิงเดี่ยว ดังนั้นมูลนิธิไทยรักษ์ป่าและภาคีอนุรักษ์ในพื้นที่จึงได้ทำความเข้าใจร่วมกับชุมชนให้เห็นความสำคัญของการดูแลป้องกันผืนป่าไปพร้อมกับการเสริมสร้างอาชีพและรายได้โดยเฉพาะการสร้างความมั่นคงด้านอาหารซึ่งเป็นปัจจัยการดำรงชีวิต และการปรับเปลี่ยนทัศนคติภายใต้การมีวิถีชีวิตแบบพอเพียง โดยมีตัวอย่างกิจกรรมด้านการอนุรักษ์และการพัฒนาคุณภาพชีวิต ดังนี้

การจัดตั้งกลุ่มดูแลรักษาป่าต้นน้ำ

โดยมูลนิธิจัดกิจกรรมและรูปแบบการดำเนินงานที่ให้ความสำคัญกับการมีส่วนร่วมของคนในชุมชน อาทิ งานเชิงอนุรักษ์ เช่น การบวชป่าและปลูกป่าซึ่งถือเป็นงานประเพณีต่อเนื่องทุกปี และการปักป้ายแนวเขตอนุรักษ์/พื้นที่สาธารณะประโยชน์ที่ชัดเจน พร้อมทั้งกำหนดกฎกติกาการใช้ประโยชน์จากป่า และงานเชิงป้องกัน มีการทำแนวกันไฟและอาสาสมัครดับไฟป่า การปลูกหญ้าแฝกเพื่อป้องกันการพังทลายของดิน ตลอดจนการศึกษาดูงานการจัดการพื้นที่ป่าเพื่อการอนุรักษ์

การพัฒนาคุณภาพชีวิตพื้นฐานให้ชุมชนมีความเข้มแข็ง

ความต้องการมีอาชีพรายได้มั่นคงเลี้ยงตนเองและครอบครัวได้ เป็นสิ่งสำคัญประการหนึ่งที่ได้จากการทำความเข้าใจเบื้องต้นกับชุมชน มูลนิธิจึงได้ร่วมกับชุมชนในการพัฒนาแหล่งน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภค สนับสนุนด้านสุขภาพอนามัย และส่งเสริมให้ชุมชนได้มีอาชีพหลักที่หลากหลาย เช่น การเลี้ยงปลา เลี้ยงหมู เพาะเห็ด การทำเกษตรแบบผสมผสาน การทำเกษตรอินทรีย์ และการสนับสนุนเมล็ดพันธุ์พืช ส่วนอาชีพเสริมซึ่งเป็นอาชีพจากภูมิปัญญาดั้งเดิมได้สนับสนุนการดำเนินการในรูปแบบกลุ่มทอผ้าสีธรรมชาติของชุมชน

บ้านโป่งสะแยน

บ้านโป่งสะแยน มีประชากรทั้งหมด 39 หลังคาเรือน เป็นหมู่บ้านขนาดเล็กในเขตป่าสงวนแม่แจ่ม ตั้งอยู่ในหุบเขา โดยชุมชนล้อมรอบด้วยป่าไม้ที่มีความอุดมสมบูรณ์ ซึ่งเป็นประเภทป่าผสมระหว่างป่าเบญจพรรณ กับป่าดิบเขาเป็นส่วนใหญ่ มีลำห้วยหลายสายที่เป็นต้นกำเนิดของลำห้วยโป่งสะแยน มีนํ้าไหลตลอดทั้งปี ที่ไหลรวมสู่แม่นํ้าแม่รวม สภาพพื้นที่เป็นภูเขาสลับซับซ้อน

บ้านสันดินแดง

เป็นชุมชนเผ่าปกาเกอญอที่ยังคงมีวิถีชีวิตที่เรียบง่ายมีการพึ่งพาปัจจัยภายนอกน้อยมีประชากร 27 หลังคาเรือน ตั้งอยู่ในพื้นที่ป่าต้นนํ้าที่สมบูรณ์ใจกลางอุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์อยู่ในลุ่มนํ้าแม่ยะ-แม่ปอนซึ่งเป็นต้นนํ้าที่ไหลลงแม่นํ้าปิง ด้านอำเภอจอมทอง การสัญจรเป็นไปด้วยความลำบากเนื่องจากเป็นเส้นทางเดินเท้า รถยนต์สามารถเข้าได้เพียงช่วงฤดูแล้งเท่านั้น ชุมชนมีอาชีพหลักด้านเกษตรกรรม